PG Logo

Opstand

vuisten in de lucht

Opstand

Kom je in opstand of leg je je erbij neer?

Al die situaties van onrechte, honger en ellende, discriminatie, ongelijkheid: komen we in opstand of leggen we ons erbij neer. Is de opstanding van Jezus iets wat ons opstandig maakt of iets wat ons doet indutten. Zo wordt de tegenstelling nog weleens weergegeven. Het lijkt dan vooral te gaan over onze (politieke) activiteit.

Twee kanten?

Als ik in het ziekenhuis in gesprek ben met mensen is die politieke activiteit vaak in het geheel niet aan de orde. Dan gaat het over het persoonlijke leven van de patiënt en zijn of haar omgeving. Daarom wil ik de vraag iets anders stellen: roept geloof in de opstanding op tot verzet of tot overgave (Bonhoeffer). Ik denk eerlijk gezegd dat verzet en overgave geen tegenovergestelden zijn, maar dat het twee kanten van dezelfde medaille zijn.

In het ziekenhuis waar ik werk kom ik veel verschillende mensen tegen. Mensen die zich verzetten tegen hun ziekte en mensen die zich neerleggen bij hun ziekte, hun ziekte aanvaarden (overgave). In alle gevallen gaat dat niet zomaar. De een gaat van verzet naar overgave, de ander van overgave naar verzet en sommige mensen blijven de hele tijd tussen deze twee heen en weer pendelen. Geen mens is hetzelfde en geen ziekte is hetzelfde.

Ik spreek mensen bij wie ik denk: “was er maar een beetje meer overgave, hoe (lang) hou je dit strijden vol?” En ik spreek mensen bij wie ik denk: ”vind je je leven niets meer waard dan, dat je je er nu al bij neerlegt? Is er niets om voor te vechten?”.  Soms, als de situatie het toelaat stel ik die vraag ook hardop, maar nooit te snel. We leggen vaak maar al te makkelijk onze eigen ideeën, opvattingen en geloof aan een ander op.

Zo gaan mensen heen en weer tussen verzet en overgave. Het is vaak niet het een of het ander, maar en-en. Die twee houden elkaar gezond. Het lijden is gruwelijk en moet waar mogelijk bestreden worden. Maar lijden kan, hoe ellendig het ook is, soms ook aanvaard worden, een wonderlijke ‘zin’ krijgen ‘goed’ zijn. Maar dat kan dan alleen maar gezegd worden door degene die het treft, dat is niet aan ons.

Overgave

“Ik neem ’t niet”, zei ze. “Misschien later wel, maar nu nog niet. Ik heb die borsten toch ook van God gekregen? Ik ben altijd mooi geweest, gaaf. En nu is er een stuk van mij weg. Een stuk van mij is gestorven. Dat hoef ik toch niet te nemen? Jezus ging toch ook tekeer tegen ziekte en dood? Als ik straks doodga, als dat echt moet, dan zal ik t denk ik wel kunnen. Maar nu nog niet.”

Maanden later…
“Ik kan niet meer. De dood is onvermijdelijk. Maar ik heb ‘m lang buiten de deur weten te houden. Nu moet ie maar komen. Het is goed zo.” 

Opstand en je er bij neerleggen, verzet en overgave, twee kanten van dezelfde medaille. Je moet ze bij elkaar in de buurt zien te houden.

Ds Gert Toes
Geestelijk verzorger Dijklanderziekenhuis